المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
551
مروج الذهب ( فارسى )
انطاكيه شهر پطرس است بدين جهت از روميه آغاز كردهاند كه متعلق به پطرس است و به انطاكيه ختم كردهاند كه متعلق به اوست و حرمت او داشتهاند يك كرسى نيز در بيت المقدس پديد آوردهاند كه پيش از اين نبوده و تازه پديد آمده است . ايليا نيز كه همان بيت المقدس است با ولايت لد فلسطين يك اسقف داشت . كليساى پولس نيز در انطاكيه است و در انطاكيه آن را دير البراغيث گويند و نزديك دروازه ايران است كليساى ديگرى نيز آنجا هست كه اشمونيت نام دارد و يكى از عيدهاى بزرگ نصارى آنجا به پا مىشود كليساى باربارا و كليساى مريم نيز در انطاكيه است كليساى مريم مدور است و از لحاظ بلندى و استحكام از عجايب ساختمانهاى جهان است وليد بن عبد الملك بن مروان از اين كليسا تعدادى ستون شگفتانگيز كه همه مرمر و سنگ سپيد بود براى مسجد دمشق بكند كه از راه دريا بساحل دمشق حمل شد و بيشتر اين كليسا تاكنون بجاست . يكى از ملوك روم با يهودان انطاكيه درباره كليساى اشمونيت حكايتى عجيب داشت اين كليسا بيرون باروى انطاكيه بود و در تصرف يهود بود وى خانه پادشاهى انطاكيه را بجاى كليساى اشمونيت به يهودان داد و همان خانه شاهى است كه اكنون دار اليهود ناميده مىشود يهودان نيز وقتى كليسا از چنگشان برون ميشد نيرنگى زدند و بوسيله اره كردن چوبهاى كليسا مردم بسيار از مسيحيان را به هلاكت رسانيدند . خبر پطرس و پولس را با كارهائى كه در روميه و جاهاى ديگر داشتند و ديگر شاگردان مسيح و پراكنده شدنشان در ولايتها و پادشاهى كه انطاكيه را بساخت و انطيخش نام داشت گفتهايم . انطيخش به معنى برآرنده ديوارهاست نام انطاكيه بانتساب نام وى انطيخش بود و چون مسلمانان بيامدند و آنجا را بگشودند همه حرفها جز الف و نون و طا حذف شد مطابق تاريخ نصارى ملكانى و ديگر فرقههاى نصارى از تولد مسيح تا وقت حاضر يعنى سال سيصد و سى و دو نهصد و چهل